Demografische veroudering van de bevolking is een van de belangrijke redenen waarom de principes van integraal en inclusief ontwerpen snel groeiende aandacht krijgen.
Ouder wordende personen veranderen fysiek, mentaal en psychologisch. De geleidelijke accumulatie van allerlei kleine ongemakken en beperkingen, de afname van capaciteiten in visuele en auditieve waarneming, van motorische vaardigheden, van mobiliteit en van geheugen, hebben een grote impact op hun mogelijkheden om een actieve en onafhankelijke levensstijl te behouden. (Coleman, 2001)
Hoewel ze niet gehandicapt zijn in de conventionele betekenis van het woord, worden oudere personen vaak belemmerd doordat de omgeving waarin ze actief zijn - gebouwen, producten, diensten - niet aangepast is aan hun wijzigende capaciteiten en behoeften.
In oktober 2002 werden in Frankrijk de resultaten gepubliceerd van een zeer langdurig en grootschalig onderzoek (1998-2002) naar beperkingen en handicaps bij de hele bevolking.Resultaten van de HID-enquête (Handicaps, Incapacités, Dépendance) tonen dat meer dan één persoon op vier (26,4 % van de globale bevolking, wat overeenkomt met 11 840 208 Fransen) belemmerd wordt door een of andere fysieke of mentale beperking. (Bron)
Niet enkel de conventionele categorieën, semi-ambulant, non-ambulant, slechtziend of blind, slechthorend of doof, uitzonderlijke gestalte enzovoort werden geregistreerd, maar ook de meer verborgen fysieke en/of mentale beperkingen. Vele verdoken beperkingen belemmeren of stigmatiseren mensen in de activiteiten van het dagelijkse leven (ADL): beperkt uithoudingsvermogen, beperkte longcapaciteit, dyslexie, kleurwaarnemingsstoornis, niet kunnen bukken, hoofd niet kunnen draaien, autisme, epilepsie, chronische ziekten en pijn, gevolgen van alcoholisme of drugverslaving, incontinentie, ernstige fobieën, allergieën, langdurige depressie, psychiatrische problemen, analfabetisme enzovoort. Voor vele van deze beperkingen zijn er beproefde medische, paramedische en technische hulpmiddelen voorhanden. Universal Design streeft er echter naar het exclusieve te vermijden en zoveel mogelijk handicapeliminerende maatregelen integraal en inclusief te integreren in het esthetische en functionele geheel van de 'gewone' productie en voorzieningen.
Paradoxaal genoeg is het historische en demografische fenomeen van oud worden vrij recent. Volgende generaties zullen gemiddeld langer leven, onder betere sociale en fysieke omstandigheden, langer werken en actief zijn, intenser gebruik maken van educatieve, culturele en toeristische programma's, meer mobiel zijn.
Laslett (1996) beklemtoont het wezenlijke verschil tussen een actieve derde leeftijd, waarin oudere personen nog optimaal kunnen functioneren, en een mogelijke vierde leeftijd, die inderdaad gekenmerkt wordt door een geleidelijke toename van ongemakken en fysieke en/of mentale beperkingen. De overgang van de derde naar de vierde leeftijd kan vrij plots gebeuren. Of helemaal niet, wanneer oudere personen plots sterven, zonder tussenfase van aftakeling en ziekte. Jongere personen kunnen na een ongeval of ziekte trouwens ook tijdelijk of permanent te kampen hebben met karakteristieken van de vierde leeftijd. Hoe dan ook, de toenemende demografische veroudering van de bevolking is erg ingrijpend voor de wijze waarop diensten, goederen, gebouwen, informatie- en communicatietechnologie, ontworpen moeten worden.
De Afdeling Integrale Productontwikkeling van de Hogeschool Antwerpen ontwikkelde AGEtree
, een digitaal informatie-instrument met betrekking tot de fysieke omgeving en ouderdom van de gebruiker.