In het boek 'Strategies for Teaching Universal Design' geeft redacteur Polly Welch (1995:1-4) haar definitie van 'Universal Design'. Volgens haar zijn 'toegankelijkheid' en 'toegankelijk ontwerp' eigenlijk gedateerde begrippen. Zij maakten de laatste twee decennia opgeld om een gebouwde omgeving te typeren die bruikbaar is of wordt gemaakt voor mensen met hoofdzakelijk functionele beperkingen. Het begrip 'toegankelijk ontwerp' diende in het begin van de jaren tachtig eigenlijk om het 'inclusieve' karakter van het ontluikende gedachtegoed van Universal Design of Design for All uit te leggen. Daarom beschouwt Welch de gangbare inkleuringen van het begrippenarsenaal als een inhoudelijke verschraling. Universal Design is geen eufemisme voor het begrip 'toegankelijkheid'. Meer nog dan de term toegankelijkheid, in de diepere zin van toegang of geen toegang verlenen, is Universal Design een ambigu begrip. Juist de dubbelzinnigheid die verscholen ligt in de term zelf, verleent Universal Design zijn slagkracht en deugdelijkheid. Universal Design lokt discussie uit en daar is het om te doen bij attitudevorming en -verandering.
Zoals aangegeven door Hubert Froyen is Universal Design een meerduidig postmodern begrip. Het vindt zijn oorsprong in een veelvoud van dikwijls conflicterende benaderingen van het fenomeen 'handicap' in het algemeen en het spanningsveld tussen 'handicapeliminatie' en 'handicapcreatie' in het bijzonder. Deze benaderingen zijn geheel afhankelijk van de motieven en grondhouding van uiteenlopende belangengroepen (zowel uit de profit- als de non-profitsector). Ze verschillen ook naar gelang van het ogenblik. Maar ook het politieke en culturele bestel waarbinnen deze belangengroepen zich manifesteren en het mens- en omgevingsmodel dat hieraan ten grondslag ligt, zijn erg belangrijk. In wezen is Universal Design onlosmakelijk verbonden met het fenomeen van de 'drempel' in zijn meest ruime betekenis. Inderdaad, de 'drempel' is eigen aan de mens en dus universeel, maar tegelijk is wat voor de ene mens een drempel is, hoegenaamd geen probleem voor de andere. Er bestaan dus allerhande drempels, afhankelijk van de persoon. Daardoor begrijpen we pas ten volle de betekenis van een drempel binnen het culturele bestel dat hem opmerkt, instelt, bijstelt, opheft en wegwerkt. Zo ook is elke benadering van Universal Design evenzeer universeel als contextgebonden.
Fragment uit een lezing van Dujardin Marc (2002):Terug naar boven
Projectmatig onderzoek van de "Universal Design" problematiek: introductie van een menswaardig ontwerpparadigma Studienamiddag 'Toegankelijkheid van gebouwen'
Toegankelijk ontwerp voor personen met functionele beperkingen.
In-Ham vzw
Technologisch Instituut (KVIV)
WTCB/Cobomedia/BCDI
Gent, 19 november 2002.